Όγκος Καρωτιδικού Σωματίου

Τι είναι ο όγκος καρωτιδικού σωματίου;  

Ο όγκος καρωτιδικού σωματίου είναι ένα παραγαγγλίωμα που αναπτύσσεται στην περιοχή του τραχήλου και πιο συγκεκριμένα στο σημείο διχασμού της κοινής καρωτίδας σε έσω καρωτίδα και έξω καρωτίδα.

Ως ένα παραγαγγλίωμα, ο όγκος του καρωτιδικού σωματίου ή καρωτιδικό σωμάτιο αποτελείται από νευροενδοκρινικά κύτταρα και ως εκ τούτου συγκαταλέγεται στους νευροενδοκρινείς όγκους του ανθρωπίνου σώματος.

Που οφείλεται;

Ο όγκος του καρωτιδικού σωματίου ή χημειοδέκτωμα δημιουργείται από κάποια συγκεκριμένα κύτταρα – χημειοϋποδοχείς, τα οποία εντοπίζονται στο τοίχωμα της καρωτίδας αρτηρίας στο σημείο του διχασμού της σε έσω και έξω καρωτίδα αρτηρία.

Πολλαπλές επιστημονικές μελέτες έχουν κατά καιρούς εστιάσει στους πιθανούς προδιαθεσικούς παράγοντες για την δημιουργία ενός όγκου του καρωτιδικού σωματίου.

Κοινό συμπέρασμα όλων των μελετών είναι πως ο όγκος καρωτιδικού σωματίου είναι:

• Κατά πλειοψηφία καλοήθης (90% των περιπτώσεων)
• Αργά αναπτυσσόμενος
• Εξαιρετικά αγγειοβριθής
• Μη λειτουργικός (δεν εκκρίνει ορμόνες στην κυκλοφορία του αίματος)
• Ετερόπλευρος, με τον αμφοτερόπλευρο όγκο του καρωτιδικού σωματίου να είναι λιγότερο συχνός
• Συνηθέστερα σποραδικός, με το 10% των περιπτώσεων να οφείλονται σε γενετικούς / κληρονομικούς παράγοντες.

Όπως προαναφέρθηκε, η πλειοψηφία των όγκων καρωτιδικού σωματίου είναι σποραδικοί, με τον κυρίαρχο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνισή τους να είναι η χρόνια υποξία (χρόνια χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα), η οποία παρατηρείται συνήθως σε άτομα που διαμένουν σε μεγάλο υψόμετρο.

Μία μειοψηφία, ωστόσο, των όγκων καρωτιδικού σωματίου οφείλονται σε κληρονομικούς παράγοντες, με την πλειονότητα των περιπτώσεων αυτών να απαντώνται στα πλαίσια γενετικών συνδρόμων, όπως τα σύνδρομα ανεπάρκειας της ηλεκτρικής αφυδρογονάσης (σύνδρομα SDH), το σύνδρομο Πολλαπλής Ενδοκρινικής Νεοπλασίας τύπου 2 (σύνδρομο ΜΕΝ 2), το σύνδρομο von Hippel – Lindau και άλλες εξαιρετικά σπάνιες παθήσεις.

Ποια συμπτώματα προκαλεί ο όγκος καρωτιδικού σωματίου;

Αναμφίβολα, τα συμπτώματα που προκαλεί ο όγκος καρωτιδικού σωματίου οφείλονται στη εντόπισή του στο διχασμό της καρωτίδας αρτηρίας και ως εκ τούτου στην πίεση που ασκεί στις γειτονικές ανατομικές δομές του τραχήλου.

Στα συνηθέστερα συμπτώματα που προκαλεί κάποιος όγκος του καρωτιδικού σωματίου περιλαμβάνονται:

• η ζάλη
• το αίσθημα παλμών
• η ταχυκαρδία
• η υψηλή αρτηριακή πίεση
• τα συγκοπτικά επεισόδια
• η κεφαλαλγία
• το ψηλαφητό μόρφωμα στην πλάγια επιφάνεια του τραχήλου
• το βράγχος φωνής και η δυσφαγία, εξαιτίας της πίεσης του σύστοιχου πνευμονογαστρικού νεύρου
• το μούδιασμα ή η δυσκολία κίνησης της γλώσσας, εξαιτίας πίεσης του σύστοιχου υπογλώσσιου νεύρου
• η αδυναμία ή ο πόνος στον σύστοιχο ώμο και την ωμοπλάτη, εξαιτίας της πίεσης του σύστοιχου παραπληρωματικού νεύρου
• η δυσκολία στην όραση και η πτώση του σύστοιχου βλεφάρου
• το παροδικό ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΤΙΑ), σε σπάνιες περιπτώσεις.

Ωστόσο, παρά τα πολλαπλά πιθανά συμπτώματα, η πλειοψηφία των όγκων καρωτιδικού σωματίου παραμένει ασυμπτωματική, με τους όγκους αυτούς να ανακαλύπτονται συνηθέστερα τυχαία, στα πλαίσια διερεύνησης άλλων συμπτωμάτων ή λοιπών απεικονιστικών εξετάσεων στην περιοχή του τραχήλου.

Πως πραγματοποιείται η διάγνωση;

Η διάγνωση του όγκου του καρωτιδικού σωματίου πραγματοποιείται μέσω απεικονιστικών εξετάσεων στην περιοχή του τραχήλου.

Αρχικά, το υπερηχογράφημα τραχήλου θα αποκαλύψει την παρουσία μίας εξαιρετικά αγγειοβριθούς μάζας στο σημείο διχασμού της κοινής καρωτίδας αρτηρίας, με την οριστική διάγνωση να τίθεται στη συνέχεια με την αξονική ή την μαγνητική τομογραφία.

Η αγγειογραφία, η οποία στις μέρες μας αφορά συνηθέστερα στην αξονική αγγειογραφία (CTA) και σπανιότερα στην κλασική αγγειογραφία (DSA), είναι επίσης, απαραίτητη τόσο για τη διάγνωση του όγκου του καρωτιδικού σωματίου όσο και για την αποκάλυψη της ακριβούς ανατομικής του εντόπισης σε σχέση με την έσω καρωτίδα και την έξω καρωτίδα αρτηρία.

Ποιες μορφές θεραπείας υφίστανται;

Λαμβάνοντας υπόψιν την καλοήθη, κατά πλειοψηφία, φύση του όγκου καθώς και την προσβασιμότητα του, η χειρουργική θεραπεία υπό τη μορφή της χειρουργικής εξαίρεσης του όγκου αποτελεί την ιδανική και οριστική μορφή θεραπείας για κάθε όγκο του καρωτιδικού σωματίου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, εντούτοις, η χειρουργική θεραπεία οφείλει να συνεπικουρείται από κάποιες άλλες μορφές θεραπείας, στις οποίες συγκαταλέγεται ο προεγχειρητικός εμβολισμός του παραγαγγλιώματος. Ο προεγχειρητικός εμβολισμός αποδεικνύεται ωφέλιμος σε ασθενείς με κάποιον ευμεγέθη όγκο του καρωτιδικού σωματίου, το μέγεθος ή/και η ανατομική θέση του οποίου καθιστά δυσχερή την χειρουργική εξαίρεσή του, στοχεύοντας στην ελάττωση του μεγέθους του παραγαγγλιώματος, καθιστώντας την χειρουργική εξαίρεσή του σε δεύτερο χρόνο ασφαλέστερη.

Η ακτινοθεραπεία αποτελεί μία θεραπεία δεύτερης επιλογής, για τους ασθενείς εκείνους με όγκο του καρωτιδικού σωματίου που παρουσιάζουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

• Όγκος καρωτιδικού σωματίου που δεν δύναται να εξαιρεθεί χειρουργικά δίχως την πρόκληση κάποιας επιπλοκής, εξαιτίας του μεγέθους του ή της ανατομικής εντόπισής του.
• Κακοήθης όγκος καρωτιδικού σωματίου με σύγχρονες μεταστάσεις, με τις μεταστάσεις του να μην δύνανται να εξαιρεθούν εξ ’ολοκλήρου χειρουργικά
• Ασθενείς των οποίων η γενική κατάσταση της υγείας τους, εξαιτίας άλλων προβλημάτων, καθιστά επικίνδυνη τη χειρουργική θεραπεία.

Ευμεγέθης Όγκος Καρωτιδικού Σωματίου

Στην περίπτωσή μας, μία νεαρή γυναίκα ασθενής ηλικίας 32 ετών προσήλθε για χειρουργική αντιμετώπιση ενός ευμεγέθους όγκου του δεξιού καρωτιδικού σωματίου.

Η ασθενής εμφάνιζε από διετίας πολλαπλά συμπτώματα, ενώ τους τελευταίους 3 μήνες ψηλάφησε ένα ευμέγεθες μόρφωμα στη δεξιά πλάγια επιφάνεια του τραχήλου, το οποίο δεν μετακινούνταν τόσο εύκολα κατά την κατάποση.

Η ασθενής είχε υποβληθεί σε μία πλήρη σειρά απεικονιστικών εξετάσεων, οι οποίες ανέδειξαν την παρουσία ενός ευμεγέθους όγκου του δεξιού καρωτιδικού σωματίου, διαστάσεων 5.7 x 4.6 εκατοστά, με το μέγεθος του όγκου αυτού να είναι ανάμεσα στα μεγαλύτερα που έχουν αναφερθεί στη διεθνή βιβλιογραφία.

Η εκτίμηση της ασθενούς από πολλαπλούς συναδέλφους υπήρξε αποτρεπτική στην πραγματοποίηση χειρουργικής θεραπείας με ή χωρίς προεγχειρητικό εμβολισμό, αναφέροντας στην ασθενή όλους τους ενδεχόμενους διεγχειρητικούς κινδύνους και επιπλοκές εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους και της εντόπισης του όγκου, προκαλώντας έντονη αγωνία και ανησυχία στην ασθενή και τους οικείους της, προτρέποντας την να υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία ως μία μορφής θεραπείας για τον όγκο καρωτιδικού σωματίου.

Η εκτίμηση της ασθενούς από τη χειρουργική ομάδα μας αποκάλυψε πως ο συγκεκριμένος όγκος καρωτιδικού σωματίου ήταν πραγματικά εξαιρετικά αυξημένου μεγέθους, με την εντόπισή του, επίσης, να συνιστά μία επιπρόσθετη δυσκολία, καθώς το περιφερικό άκρο του όγκου εντοπιζόταν εξαιρετικά πλησίον του καρωτιδικού τρήματος του κρανίου, δια του οποίου η έσω καρωτίδα αρτηρία εισέρχεται εντός του κρανίου για την αιμάτωση του εγκεφάλου.

Η προσεκτική ανασύνθεση των απεικονιστικών εξετάσεων, συμπεριλαμβανόμενης της αξονικής αγγειογραφίας, μας οδήγησε στο συμπέρασμα πως ο συγκεκριμένος όγκος του δεξιού καρωτιδικού σωματίου ήταν πλήρως και απόλυτα ασφαλώς αντιμετωπίσιμος χειρουργικά, δίχως η ασθενής να εμφανίσει οποιαδήποτε επιπλοκή.

Κατόπιν, συνεπώς, προσεκτικής αξιολόγησης των απεικονιστικών εξετάσεων, αιματολογικών εξετάσεων που επιβεβαίωσαν την απουσία ορμονικής λειτουργικότητας του όγκου και ενδελεχούς ενημέρωσης της ασθενούς και των οικείων της, αποφασίσθηκε η οριστική θεραπεία της ασθενούς με τη χειρουργική εξαίρεση του όγκου καρωτιδικού σωματίου.

Ύστερα από την πάροδο μερικών ημερών, η ασθενής οδηγήθηκε στο χειρουργείο. Η αποκάλυψη της δεξιάς κοινής καρωτίδας αρτηρίας και του διχασμού της αποκάλυψε την παρουσία ενός ευμεγέθους όγκου του δεξιού καρωτιδικού σωματίου, ο οποίος περιβρόγχιζε τόσο την δεξιά έσω καρωτίδα όσο και την δεξιά έξω καρωτίδα αρτηρία.

Ακολούθησε η επίτευξη κεντρικού και περιφερικού control επί των αγγείων, η αναγνώριση του δεξιού πνευμονογαστρικού και του δεξιού υπογλωσσίου νεύρου, με τον όγκο καρωτιδικού σωματίου στη συνέχεια να παρασκευάζεται και να εξαιρείται πλήρως, δίχως την πρόκληση κάποιας διεγχειρητικής αιμορραγίας ή επιπλοκής.

Παράλληλα, η ακεραιότητα των νεύρων της περιοχής εξασφαλιζόταν περαιτέρω με την εφαρμογή διεγχειρητικής νευροπαρακολούθησης του δεξιού πνευμονογαστρικού, του δεξιού υπογλώσσιου και του δεξιού παραπληρωματικού νεύρου.

Η μετεγχειρητική πορεία της ασθενούς υπήρξε άριστη και ανεπίπλεκτη, με την ασθενή να κινητοποιείται και να σιτίζεται εντός μερικών ωρών από την λήξη της χειρουργικής επέμβασης, ενώ εξήλθε της κλινικής σε εξαιρετική και πλήρως λειτουργική κατάσταση το αμέσως επόμενο πρωινό.

Η ιστολογική εξέταση του μορφώματος επιβεβαίωσε πως το μόρφωμα αφορούσε σε έναν καλοήθη όγκο του δεξιού καρωτιδικού σωματίου, διαστάσεων 5.9 x 4.8 εκατοστών, πλήρως αγγειοβριθή, δίχως οποιαδήποτε υπόνοια κακοήθειας ή διήθησης γειτονικών οργάνων και ιστών.

Όγκος Καρωτιδικού Σωματίου – Συμπεράσματα

Ο όγκος καρωτιδικού σωματίου αποτελεί έναν, κατά πλειοψηφία, καλοήθη όγκο του τραχήλου, με τη διάγνωσή του να τίθεται συνηθέστερα τυχαία, στα πλαίσια διερεύνησης άλλων συμπτωμάτων ή λοιπών απεικονιστικών εξετάσεων του τραχήλου.

Η χειρουργική εξαίρεση του όγκου καρωτιδικού σωματίου αποτελεί τη μοναδική οριστική μορφή θεραπείας, η οποία ανακουφίζει πλήρως τους ασθενείς από το σύνολο των συμπτωμάτων τους.

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε την εξαιρετική σημασία που διαδραματίζουν η άριστη γνώση της ανατομίας του τραχήλου, η προσεκτική αξιολόγηση του συνόλου των απεικονιστικών εξετάσεων καθώς και η εμπειρία στη διαχείριση των δύσκολων αυτών περιστατικών, τα οποία εγγυώνται την απόλυτα ασφαλή χειρουργική θεραπεία για κάθε όγκο καρωτιδικού σωματίου, προσφέροντας την οριστική ίαση στους ασθενείς.