Βιταμίνη D και Θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής αδένας και η φυσιολογική ορμονική λειτουργία του βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην βιταμίνη D και κατ’ επέκταση στα φυσιολογικά επίπεδα της στο αίμα.

Τι είναι η Βιταμίνη D;

Η βιταμίνη D αποτελεί μία λιποδιαλυτή βιταμίνη, η οποία αποθηκεύεται στο ήπαρ στην ανενεργό της μορφή που ονομάζεται καλσιδιόλη (25 (ΟΗ) Βιταμίνη D).

Η βιταμίνη D συντίθεται στις κατώτερες στοιβάδες του δέρματος κατά την έκθεση του δέρματος στο ηλιακό φως και πιο συγκεκριμένα στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB), ενώ ακολούθως μεταφέρεται στο ήπαρ όπου μετατρέπεται και αποθηκεύεται στην ανενεργό μορφή της (καλσιδιόλη).

Η τροφοδότηση, ωστόσο, του οργανισμού με βιταμίνη D δεν λαμβάνει χώρα αποκλειστικά μέσω της σύνθεσής της στο δέρμα αλλά προέρχεται, επίσης, και από την πρόσληψή της μέσω της διατροφής.

Ενεργοποίηση και Δράση της Βιταμίνης D

Η βιταμίνη D ασκεί την δράση της μόνο όταν είναι πλήρως ενεργοποιημένη, με την ενεργοποίησή της να λαμβάνει χώρα στον νεφρό, μέσω της 1α – υδροξυλίωσής της. Είναι συνεπώς απολύτως λογικό η ενεργοποίηση της βιταμίνης D να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την φυσιολογική νεφρική λειτουργία, ενώ και η παραθορμόνη που συντίθεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες συμβάλει σημαντικά στην ενεργοποίησή της.

Η ενεργοποιημένη βιταμίνη D ασκεί την δράση της σε 3 όργανα – στόχους:

• Στο γαστρεντερικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα στο λεπτό έντερο, όπου αυξάνει την απορρόφηση του ασβεστίου που προσλαμβάνεται από τη διατροφή,
• Στους νεφρούς, στους οποίους η ενεργοποιημένη βιταμίνη D ελαττώνει την αποβολή ασβεστίου και φωσφόρου στα ούρα.
• Στα οστά, όπου συμβάλλει στην ομαλή λειτουργία των οστεοβλαστών και τον σχηματισμό νέου οστού.

Βιταμίνη D και Θυρεοειδής Αδένας

Παρά τη στενή σχέση που έχουν οι παραθυρεοειδείς αδένες και η βιταμίνη D όσον αφορά στην ορθή ρύθμιση των επιπέδων ασβεστίου στο αίμα, αναμφίβολα υφίσταται συσχέτιση ανάμεσα στον θυρεοειδή αδένα και την βιταμίνη D.

Πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει πως ο θυρεοειδής αδένας και η βιταμίνη D συσχετίζονται στενά, καθώς η βιταμίνη D:

• Συσχετίζεται με τα αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς αδένα και πιο συγκεκριμένα με την θυρεοειδίτιδα Χασιμότο και τη Νόσο Graves,
• Ελαττώνει τα επίπεδα των θυρεοειδικών αυτο-αντισωμάτων,
• Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις, όχι ωστόσο αποδείξεις, πως η βιταμίνη D έχει έντονη αντικαρκινική δράση όσον αφορά στον καρκίνο του θυρεοειδούς αδένα.

Βιταμίνη D και Αυτοάνοσα Νοσήματα Θυρεοειδούς Αδένα

Τα αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς αδένα αποτελούν τα συχνότερα αυτοάνοσα νοσήματα στον ανθρώπινο οργανισμό, με τη συχνότητα τους να υπολογίζεται στο 5% των ενηλίκων ανθρώπων.

Τα δύο συχνότερα αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς αδένα είναι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto και η νόσος graves, για τα οποία αν και ο μηχανισμός πρόκλησης τους είναι ταυτόσημος και διαμεσολαβείται από την Τ-κυτταρική ανοσία, εντούτοις προκαλούν εκ διαμέτρου διαφορετικό αποτέλεσμα, με την θυρεοειδίτιδα Χασιμότο να προκαλεί υποθυρεοειδισμό και τη νόσο graves υπερθυρεοειδισμό.

Η σχέση της βιταμίνης D με τα αυτοάνοσα νοσήματα του θυρεοειδούς αδένα έχει σαφέστατα αποδειχθεί σε μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε πειραματόζωα. Οι επιστημονικές μελέτες των τελευταίων ετών σε ανθρώπους, ωστόσο, έχουν αποδείξει πως:

• Οι ασθενείς με θυρεοειδίτιδα Χασιμότο είναι πιθανότερο να εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα,
• Οι ασθενείς με νόσο graves είναι πιθανότερο να εμφανίζουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D στο αίμα.

Η πλέον πρόσφατη επιστημονική μελέτη που αξιολόγησε την επίπτωση των επιπέδων της βιταμίνης D στην παθογένεση της θυρεοειδίτιδας Χασιμότο ή της νόσου graves, δημοσιεύθηκε το 2021 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “BMC Endocrine Disorders” και συμπεριέλαβε 42 επιστημονικές έρευνες, με ένα συνολικό αριθμό 4.237 ασθενών.

Η εν λόγω επιστημονική μελέτη και μετα-ανάλυση της βιβλιογραφίας διαπίστωσε πως:

• Η ανεπάρκεια βιταμίνης D συσχετίζεται σημαντικά με την εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων του θυρεοειδούς αδένα, θυρεοειδίτιδας Hashimoto και υποθυρεοειδισμού.
• Η ανεπάρκεια βιταμίνης D σχετίζεται σημαντικά με την εμφάνιση της νόσου graves, με την συσχέτιση αυτή να παρατηρείται στους ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας.

Βιταμίνη D και Καρκίνος Θυρεοειδούς Αδένα

Η συσχέτιση που ενδεχομένως εμφανίζει η βιταμίνη D και ο καρκίνος θυρεοειδούς έχει βρεθεί στο μικροσκόπιο πολλαπλών επιστημονικών μελετών, τόσο in vitro όσο και in vivo.

Οι θεμελιώδεις in vivo μελέτες που διεξήχθησαν σε πειραματόζωα απέδειξαν την ευεργετική δράση της βιταμίνης D στον θυλακιώδη καρκίνο του θυρεοειδούς αδένα, και πιο συγκεκριμένα:

• Η χορήγηση ενεργοποιημένης βιταμίνης D (καλσιτριόλης) ελάττωσε το μέγεθος της εστίας του θυλακιώδους καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα, σε πειραματικό μοντέλο ποντικών,
• Η χορήγηση ενεργοποιημένης βιταμίνης D (καλσιτριόλης) σε μία δεύτερη έρευνα ελάττωσε το μέγεθος τόσο της πρωτοπαθούς εστίας όσο και των μεταστάσεων του θυλακιώδους καρκινώματος του θυρεοειδούς αδένα, σε πειραματικό μοντέλο ποντικών.

Όσον αφορά στην επίδραση των επιπέδων της βιταμίνης D στον καρκίνο του θυρεοειδούς αδένα στους ανθρώπους, τα αποτελέσματα των επιστημονικών μελετών παραμένουν αντικρουόμενα.

Παρελθούσες μελέτες είχαν αναδείξει πως τα επίπεδα της βιταμίνης D δεν επηρεάζουν τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα σε ευθυρεοειδικούς ασθενείς.

Η πλέον πρόσφατη, ωστόσο, μελέτη επί του θέματος δημοσιεύθηκε το 2019 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Nutrition” και αποτελεί μία μετα-ανάλυση της διεθνούς βιβλιογραφίας.

Η μελέτη ανέδειξε πως η ανεπάρκεια βιταμίνης D ενδέχεται να αποτελεί έναν παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο θυρεοειδούς αδένα.

Βιταμίνη D και Θυρεοειδής – Συμπεράσματα

Αναμφίβολα, η βιταμίνη D διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ομαλή λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, όπως επίσης και στην εμφάνιση των αυτοάνοσων νοσημάτων του, με τη σχέση της με την εμφάνιση του καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα να παραμένει ακόμη υπό διερεύνηση.

Η μεγάλη ετερογένεια των μελετών, ωστόσο, επιβάλλει τη διεξαγωγή νεότερων ερευνών, στοχεύοντας στην πλήρη διαλεύκανση της συσχέτισης που εμφανίζει η βιταμίνη D και ο θυρεοειδής αδένας.