Παραθορμόνη και Άγχος

Η ενδεχόμενη συσχέτιση ανάμεσα στην παραθορμόνη και το άγχος έχει βρεθεί στο μικροσκόπιο πολλαπλών επιστημονικών μελετών τα τελευταία χρόνια.

Τι είναι η Παραθορμόνη;

Η παραθορμόνη αποτελεί μία ορμόνη, η οποία παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες και εκκρίνεται στην κυκλοφορία του αίματος, με το βιολογικό της ρόλο να συνίσταται στην ρύθμιση των επιπέδων του ασβεστίου, κατά κύριο λόγο, και δευτερευόντως του φωσφόρου στο αίμα, στα φυσιολογικά επίπεδα.

Η αυξημένη παραγωγή και έκκριση της παραθορμόνης αποτελεί μία παθολογική κατάσταση που ονομάζεται υπερπαραθυρεοειδισμός, η οποία έχει ως συνέπεια την πρόκληση αυξημένου ασβεστίου στο αίμα. Ειδικότερα, όταν το γενεσιουργό αίτιο του υπερπαραθυρεοειδισμού εντοπίζεται και αφορά αποκλειστικά στους παραθυρεοειδείς αδένες, εξαιτίας κάποιας πάθησής τους, η κατάσταση αυτή ονομάζεται πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός αποτελεί τη συχνότερη μορφή υπερπαραθυρεοειδισμού, ενώ συνηθέστερα οφείλεται σε κάποιο αδένωμα παραθυρεοειδούς αδένα.

Πέραν, ωστόσο, των κλασικών συμπτωμάτων και σημείων που προκαλεί ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός στα διάφορα όργανα και συστήματα του οργανισμού, η συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη και το άγχος έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την διεθνή επιστημονική κοινότητα τα τελευταία έτη.

Αυξημένη Παραθορμόνη και Άγχος

Η πρώτη παρατήρηση της ενδεχόμενης συσχέτισης ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη και την κατάθλιψη πραγματοποιήθηκε το 1961 από τον Reinfrank. Έκτοτε, πολλαπλές επιστημονικές μελέτες είχαν αναφερθεί στην αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νευροψυχιατρικών συμπτωμάτων σε ασθενείς με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και ως εκ τούτου αυξημένη παραθορμόνη, ενώ στα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνονται:

• Το άγχος
• Οι μεταβολές στη διάθεση
• Η κατάθλιψη
• Η κόπωση
• Η έλλειψη συγκέντρωσης
• Η διάσπαση της προσοχής.

Στο σημείο αυτό, ωστόσο, αξίζει να σημειώσουμε πως τα ευρήματα των μελετών αυτών υπήρξαν αποσπασματικά, δίχως την υιοθέτηση κάποιου συγκεκριμένου αλγορίθμου ποσοτικής εκτίμησης της μεταβολής στην ψυχολογία των ασθενών με αυξημένη παραθορμόνη στο αίμα.

Παραθορμόνη και Άγχος – Οι Σύγχρονες Επιστημονικές Μελέτες

Η 1^η επιστημονική μελέτη που διερεύνησε την συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη και το άγχος δημοσιεύθηκε το 2013 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Jama Surgery”.

Η έρευνα αποτέλεσε μία προοπτική μελέτη που συνέκρινε την συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη και το άγχος, μεταξύ ασθενών με αυξημένη παραθορμόνη και ασθενών με φυσιολογική παραθορμόνη.

Η μελέτη συμπεριέλαβε 380 ασθενείς, εκ των οποίων οι 194 ασθενείς είχαν αυξημένη παραθορμόνη αίματος στα πλαίσια πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού, ενώ οι υπόλοιποι 186 ασθενείς είχαν φυσιολογική παραθορμόνη στο αίμα.

Οι παράμετροι που αξιολογήθηκαν μεταξύ των δύο ομάδων των ασθενών είναι:

• Το άγχος
• Η κατάθλιψη
• Ο αυτοκτονικός ιδεασμός
• Η ποιότητα ζωής των ασθενών.

Όλοι οι ασθενείς που παρουσίαζαν αυξημένη παραθορμόνη αίματος στα πλαίσια πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού, εξαιτίας αδενώματος παραθυρεοειδούς, υποβλήθηκαν σε χειρουργική αφαίρεση του αδενώματος (παραθυρεοειδεκτομή), με τις προεγχειρητικές παραμέτρους να συγκρίνονται τόσο με τις μετεγχειρητικές όσο και με αυτές των ασθενών με φυσιολογική παραθορμόνη στο αίμα.

Τα ευρήματα της μελέτης αποκάλυψαν πως:

• Υφίσταται ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη στο αίμα και το άγχος, καθώς οι ασθενείς με αυξημένη παραθορμόνη εμφάνιζαν αυξημένη βαθμολογία στην κλίμακα αξιολόγησης του άγχους, σε σύγκριση με τους ασθενείς με φυσιολογική παραθορμόνη.
• Η αυξημένη παραθορμόνη και η κατάθλιψη συσχετίζονται, επίσης, σημαντικά, καθώς οι ασθενείς με αυξημένη παραθορμόνη στο αίμα παρουσίαζαν έντονα συμπτώματα κατάθλιψης, συγκριτικά με τους ασθενείς με φυσιολογική παραθορμόνη.
• Η αυξημένη παραθορμόνη αίματος σχετίζεται ισχυρά με τον αυτοκτονικό ιδεασμό, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Παράλληλα, η μελέτη αποκάλυψε, επίσης, πως η παραθυρεοειδεκτομή ως οριστική μορφή θεραπείας των ασθενών με αδένωμα παραθυρεοειδούς προσέφερε:

• Σημαντική ελάττωση του άγχους, της κατάθλιψης και του αυτοκτονικού ιδεασμού, τα ποσοστά των οποίων μετά το χειρουργείο ήταν πλέον παρόμοια με τα ποσοστά των ασθενών με φυσιολογική παραθορμόνη αίματος.
• Σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής και της νοητικής λειτουργίας των ασθενών με παθολογικά επίπεδα παραθορμόνης αίματος μετά το χειρουργείο, συγκρίσιμα, πλέον, με τα ποσοστά των ασθενών με φυσιολογική παραθορμόνη αίματος.

Η 2^η επιστημονική μελέτη που διερεύνησε την συσχέτιση ανάμεσα στην παραθορμόνη και το άγχος αποτελεί μία συστηματική ανασκόπηση του συνόλου των μελετών της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας και δημοσιεύθηκε το 2023 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “Cureus”.

Η μελέτη συμπεριέλαβε 11 έρευνες της διεθνούς βιβλιογραφίας που διερευνούσαν τη συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη αίματος, το άγχος και την κατάθλιψη.

Ο πληθυσμός της μελέτης συμπεριλάμβανε 1227 ασθενείς, εκ των οποίων οι 833 ασθενείς έπασχαν από πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και υποβλήθηκαν σε παραθυρεοειδεκτομή, ενώ οι υπόλοιποι 394 ασθενείς είχαν φυσιολογικά επίπεδα παραθορμόνης αίματος.

Τα ευρήματα και αυτής της μελέτης υπογραμμίζουν πως:

• Η αυξημένη παραθορμόνη αίματος προκαλεί άγχος και συσχετίζεται σημαντικά με την κατάθλιψη,
• Η χειρουργική θεραπεία για το αδένωμα παραθυρεοειδούς που προκαλεί επαναφορά των επιπέδων παραθορμόνης στο αίμα στα φυσιολογικά επίπεδα έχει ως αποτέλεσμα την σημαντική βελτίωση τόσο του άγχους όσο και των συμπτωμάτων της καταθλιπτικής διαταραχής.

Παραθορμόνη και Άγχος – Συμπεράσματα

Όπως αποδεικνύουν τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, η συσχέτιση ανάμεσα στην αυξημένη παραθορμόνη και το άγχος θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, καθώς το σύνολο των ασθενών στις επιστημονικές μελέτες παρουσιάζει αυξημένα επίπεδα άγχους, σύμφωνα με τις κλίμακες βαθμονόμησής του. Παράλληλα, η αυξημένη παραθορμόνη προκαλεί, πέραν του άγχους, και άλλα συμπτώματα, στα οποία συγκαταλέγονται η κατάθλιψη και ο αυτοκτονικός ιδεασμός, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει αρνητικά και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Εξίσου σημαντικό είναι, επίσης, το γεγονός πως τα συμπτώματα αυτά βελτιώνονται θεαματικά με την χειρουργική θεραπεία του αιτίου που προκαλεί την αυξημένη παραθορμόνη στο αίμα, το οποίο στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι κάποιο αδένωμα παραθυρεοειδούς αδένα. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και εξατομικευμένης θεραπείας κάθε ασθενούς, τα οποία θα απαλλάξουν οριστικά τους ασθενείς από το σύνολο των συμπτωμάτων αυτών που προκαλεί η υψηλή παραθορμόνη στο αίμα και θα τους χαρίσουν μία φυσιολογική ποιότητα ζωής.