Καρκίνος Επινεφριδίων με Μεταστάσεις: Το Όφελος της Επινεφριδεκτομής

Ο καρκίνος επινεφριδίου που παρουσιάζει μεταστάσεις κατά τη στιγμή της διάγνωσής του έχει αποτελέσει το αντικείμενο πολλαπλών επιστημονικών μελετών, όσον αφορά στην ορθή θεραπευτική αντιμετώπιση του.

Τι είναι ο Καρκίνος Επινεφριδίου;

Ο καρκίνος επινεφριδίου ή φλοιοεπινεφριδιακός καρκίνος συνιστά ένα κακόηθες νεόπλασμα που εξορμάται από το φλοιό των επινεφριδίων. Ουσιαστικά πρόκειται για μία σπάνια νόσο, καθώς οι πλέον πρόσφατες μελέτες αναδεικνύουν την εμφάνιση 2.5 περιπτώσεων ανά εκατομμύριο πληθυσμού ανά έτος.

Ο καρκίνος επινεφριδίου εμφανίζει μία επιθετική βιολογική συμπεριφορά, καθώς πολλοί ασθενείς εμφανίζουν ήδη μεταστάσεις ακόμη και κατά τη διάγνωση της νόσου. Συνέπεια της επιθετικής αυτής βιολογικής συμπεριφοράς, η πρόγνωση των ασθενών με καρκίνο των επινεφριδίων δεν είναι ευνοϊκή, καθώς σύγχρονα δεδομένα αποδεικνύουν πως οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία για τον καρκίνο επινεφριδίων εμφανίζουν 5-ετή επιβίωση ανάλογη με το στάδιο της νόσου τους, όπως ακολουθεί:

• Καρκίνος επινεφριδίου περιορισμένος στο επινεφρίδιο: 5-ετής επιβίωση = 73%
• Καρκίνος επινεφριδίου με επέκταση σε γειτονικά όργανα: 5-ετής επιβίωση = 53%
• Καρκίνος επινεφριδίου με μεταστάσεις σε άλλα όργανα: 5-ετής επιβίωση = 38%

Καρκίνος Επινεφριδίου και Μεταστάσεις

Όπως προαναφέρθηκε, το 30 – 50% των ασθενών με καρκίνο επινεφριδίου παρουσιάζουν μεταστάσεις σε άλλα όργανα κατά τη στιγμή της διάγνωσης της νόσου, γεγονός που καθιστά την πρόγνωσή τους ακόμη δυσμενέστερη, συγκριτικά με τα αρχικά στάδια της νόσου.

Ακόμη και οι πλέον σύγχρονες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) για την αντιμετώπιση του καρκίνου επινεφριδίου, συνιστούν τη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών αυτών με τη χορήγηση συστηματικής χημειοθεραπείας, με το 23% των ασθενών να παρουσιάζει ικανοποιητική ανταπόκριση στη θεραπεία. Ταυτόχρονα, ο ρόλος της χειρουργικής θεραπείας δεν έχει σαφώς διευκρινιστεί στις διεθνείς αυτές οδηγίες, οι οποίες συστήνουν την ογκομειωτική χειρουργική ως μία συμπληρωματική μορφή θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας θα πρέπει να εξατομικεύεται σε κάθε ασθενή μεμονωμένα, καθώς τα οφέλη της δεν ήταν επαρκώς αποδεδειγμένα.

Ογκομειωτική ή Κυτταρομειωτική Χειρουργική

Η ογκομειωτική χειρουργική ή κυτταρομειωτική χειρουργική αποτελεί ουσιαστικά μία χειρουργική τεχνική, η οποία στοχεύει στην ελάττωση του καρκινικού «φορτίου», με άλλα λόγια στην ελάττωση του αριθμού και των εστιών συγκεκριμένων μορφών καρκίνου του σώματος.

Η εφαρμογή της, έως σήμερα, σε συγκεκριμένες μορφές καρκίνου υποστηρίζεται εξαιτίας της επιστημονικά αποδεδειγμένης βελτίωσης της επιβίωσης και του προσδόκιμου ζωής των ασθενών που πάσχουν από αυτές τις μορφές καρκίνου, ενώ ταυτόχρονα η εφαρμογή της διερευνάται και σε άλλες μορφές καρκίνου.

Η λογική πίσω από την εφαρμογή της ογκομειωτικής χειρουργικής έγκειται στο γεγονός πως η ελάττωση του «φορτίου» των καρκινικών εστιών και κυττάρων ευνοεί την περαιτέρω καταστροφή των εναπομεινάντων καρκινικών κυττάρων από τη χορήγηση χημειοθεραπείας, με τελικό αποτέλεσμα τη βελτίωση του προσδόκιμου ζωής των ασθενών.

Στο σημείο αυτό, ωστόσο, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε πως η πλειοψηφία των ασθενών που καθίστανται τελικώς υποψήφιοι και υποβάλλονται σε κάποια ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση έχουν ήδη λάβει συστηματική χημειοθεραπεία και έχουν παρουσιάσει πολύ καλή ανταπόκριση σε αυτή, με την έννοια της ελάττωσης του καρκινικού «φορτίου», την οποία η κυτταρομειωτική χειρουργική καλείται να ενισχύσει περαιτέρω. Ως εκ τούτου, είναι αναμενόμενο οι ασθενείς αυτοί να παρουσιάζουν βελτιωμένο προσδόκιμο ζωής, σε σύγκριση με τους ασθενείς που δεν υποβάλλονται σε κυτταρομειωτική χειρουργική επέμβαση, καθώς ήδη εμφάνισαν καλή ανταπόκριση στην προεγχειρητική χημειοθεραπεία και συνεπώς αναμένεται να εμφανίσουν καλύτερη πρόγνωση. Το γεγονός αυτό, ωστόσο, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως υποβάθμιση της σημασίας της ογκομειωτικής χειρουργικής, καθώς πολλαπλές έρευνες έχουν αποδείξει πως η εφαρμογή της ενισχύει περαιτέρω την ελάττωση του καρκινικού «φορτίου», με τελικό θετικό πρόσημο για το προσδόκιμο ζωής των ασθενών αυτών.

Ογκομειωτική Χειρουργική και Καρκίνος Επινεφριδίου με Μεταστάσεις

Πολλαπλές επιστημονικές μελέτες έχουν κατά καιρούς αναδείξει τον ευεργετικό ρόλο της ογκομειωτικής χειρουργικής, όσον αφορά στην επιβίωση, στους ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και σύγχρονες μεταστάσεις σε άλλα όργανα (καρκίνος επινεφριδίου σταδίου 4). Σε πλήρη αντίθεση, ωστόσο, έρευνες άλλων επιστημονικών κέντρων αποδείκνυαν πως η κυτταρομειωτική χειρουργική δεν προσφέρει κάποιο πλεονέκτημα επιβίωσης στους ασθενείς αυτούς.

Δεδομένων όλων αυτών των αντικρουόμενων αποτελεσμάτων καθώς και του μικρού αριθμού ασθενών σε κάθε μελέτη, το οποίο καθιστούσε την εξαγωγή συμπερασμάτων επισφαλή, ήταν η ασαφής τοποθέτηση των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών όσον αφορά στο ρόλο της ογκομειωτικής χειρουργικής στους ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και σύγχρονες μεταστάσεις.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, μία πρόσφατη έρευνα που συμπεριέλαβε μεγάλο αριθμό ασθενών με καρκίνο στα επινεφρίδια και μεταστάσεις, ήρθε να αλλάξει ριζικά το σκεπτικό γύρω από την εφαρμογή της ογκομειωτικής χειρουργικής στον καρκίνο επινεφριδίου.

Η Επιστημονική Έρευνα

Η μελέτη αποτελεί την πρώτη διεθνώς έρευνα με μεγάλο αριθμό περιστατικών, που αναλύει τα δεδομένα ασθενών με καρκίνο επινεφριδίων και σύγχρονες μεταστάσεις σε άλλα όργανα, αξιολογώντας την επίπτωση της ογκομειωτικής χειρουργικής στην πρόγνωση και το προσδόκιμο ζωής των ασθενών αυτών.

Η μελέτη προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και δημοσιεύθηκε το 2022 στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό “The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism”.

Η μελέτη συμπεριέλαβε συνολικά 239 ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και σύγχρονες μεταστάσεις σε άλλα όργανα, με τα χαρακτηριστικά τους να έχουν ως εξής:

• 239 ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και μεταστάσεις σε άλλα όργανα (ήπαρ, πνεύμονες, οστά, λεμφαδένες)
• 52 έτη ήταν η μέση ηλικία των ασθενών
• Το 56.9% των ασθενών ήταν γυναίκες
• Ο καρκίνος εντοπιζόταν στο δεξιό επινεφρίδιο στο 45.1% των ασθενών και ο καρκίνος στο αριστερό επινεφρίδιο στο 54.9% των περιπτώσεων.
• Το μέσο μέγεθος του καρκίνου του επινεφριδίου ήταν 13 cm, με τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική να πάσχουν από καρκίνο επινεφριδίου μεγαλύτερου μεγέθους (13.6 cm) συγκριτικά με τους ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία (11.7 cm)
• Το 36.8% των καρκίνων επινεφριδίου δεν εμφάνιζε παραγωγή ορμονών
• Το 63.2% των ασθενών με καρκίνο στα επινεφρίδια παρουσίαζε υπερπαραγωγή ορμονών των επινεφριδίων, με κυρίαρχη την κορτιζόλη που προκαλούσε το Σύνδρομο Cushing, ενώ μόλις το 2.9% των ασθενών εμφάνιζε υπερπαραγωγή αλδοστερόνης, με αποτέλεσμα την αυξημένη αλδοστερόνη στο αίμα
• Η συνηθέστερη εντόπιση των μεταστάσεων ήταν οι πνεύμονες (66.9%), ακολουθούμενοι από το ήπαρ (54.4%) και τα οστά (13.8%)
• 128 ασθενείς (53.6%) υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση
• 111 ασθενείς (46.4%) υποβλήθηκαν μόνο σε χημειοθεραπεία
• Μόλις το 17.3% των ασθενών που υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση είχε λάβει προεγχειρητική χημειοθεραπεία
• Κάποιοι ασθενείς, κυρίως όσοι υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση, υποβλήθηκαν, επίσης, σε ακτινοθεραπεία (για μεταστάσεις στα οστά) ή καταστροφή των μεταστάσεων με ραδιοσυχνότητες (RF)
• Η ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση περιλάμβανε την αφαίρεση του επινεφριδίου που εμφάνιζε την κακοήθεια, σε συνδυασμό με τη συνεξαίρεση γειτονικών οργάνων που εμφάνιζαν διήθηση από τον καρκίνο επινεφριδίου, καθώς και την αφαίρεση των μεταστάσεων
• 67 ± 7 μήνες ήταν η μέση διάρκεια παρακολούθησης των ασθενών μετά τη θεραπεία.

Τα Ευρήματα της Μελέτης

Τα ευρήματα της μελέτης αποκάλυψαν πως οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση:

• Εμφάνισαν 2.7 φορές (270%) μικρότερη θνητότητα από τον καρκίνο του επινεφριδίου, σε σύγκριση με τους ασθενείς που υποβλήθηκαν μόνο σε χημειοθεραπεία, όπως και
• Βελτιωμένο προσδόκιμο ζωής, της τάξεως του 77%, 54% και 22% στο 1, 2 και 5 έτη μετά τη θεραπεία, αντίστοιχα, σε σύγκριση με τα αντίστοιχα ποσοστά 34%, 15% και 5% των ασθενών που υποβλήθηκαν μόνο σε χημειοθεραπεία.

Επιπρόσθετα, η μελέτη διερεύνησε και τους παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση των ασθενών αυτών, αποκαλύπτοντας πως η επιβίωση των ασθενών με καρκίνο επινεφριδίου με σύγχρονες μεταστάσεις σε άλλα όργανα καθορίζεται από τους ακόλουθους παράγοντες:

• Την ηλικία των ασθενών (οι μεγαλύτεροι ηλικιακά ασθενείς εμφάνισαν ελαφρώς καλύτερη πρόγνωση, σε σύγκριση με τους νεότερους)
• Την υπερπαραγωγή από τον όγκο ορμονών των επινεφριδίων (οι ασθενείς που εμφάνιζαν υπερπαραγωγή ορμονών των επινεφριδίων παρουσίασαν βελτιωμένη κατά 2.6 φορές επιβίωση, συγκριτικά με τους ασθενείς που δεν εμφάνιζαν παραγωγή ορμονών)
• Την θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων του καρκίνου επινεφριδίου
• Την πραγματοποίηση μίας ογκομειωτικής / κυτταρομειωτικής χειρουργικής επέμβασης (οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ογκομειωτική χειρουργική επέμβαση εμφάνισαν 3.3 φορές μεγαλύτερη επιβίωση, σε σύγκριση με τους ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία).

Επινεφριδεκτομή και Καρκίνος Επινεφριδίου με Μεταστάσεις – Συμπεράσματα

Η παρούσα μελέτη αποτελεί την πρώτη διεθνώς δημοσιευμένη μελέτη με μεγάλο αριθμό ασθενών με καρκίνο επινεφριδίου και σύγχρονες μεταστάσεις, που αξιολογεί το όφελος της επινεφριδεκτομής και της ογκομειωτικής χειρουργικής όσον αφορά στην επιβίωση των ασθενών με καρκίνο επινεφριδίου και μεταστάσεις.

Η επινεφριδεκτομή, λοιπόν, σε συνδυασμό με την εξαίρεση άλλων γειτονικών οργάνων που εμφανίζουν διήθηση από τη νόσο καθώς και η χειρουργική εξαίρεση / αντιμετώπιση των μεταστάσεων της νόσου προσφέρει αναμφίβολα θεραπευτικό όφελος στους ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και μεταστάσεις, καθώς ελαττώνει σημαντικά τη θνητότητα της νόσου και ταυτόχρονα αυξάνει το προσδόκιμο ζωής των ασθενών αυτών, ακόμη και ύστερα από 5 έτη από τη θεραπεία της νόσου.

Τα εξαιρετικά υποσχόμενα ευρήματα της μελέτης αυτής οφείλουμε να τα εξετάσουμε με προσοχή και σύνεση, καθώς ενδεχομένως να αποτελέσουν το εφαλτήριο για την επανεξέταση του ρόλου της ογκομειωτικής χειρουργικής θεραπείας στις αναθεωρημένες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, στους ασθενείς με καρκίνο επινεφριδίου και σύγχρονες μεταστάσεις σε άλλα όργανα.