Ενδομητρίωση Κοιλιακού Τοιχώματος

Η ενδομητρίωση κοιλιακού τοιχώματος ή ενδομητρίωμα αποτελεί μία εξωπυελική μορφή της ενδομητρίωσης και συγχρόνως μία από τις σπανιότερες θέσεις εντόπισης της εξωπυελικής ενδομητρίωσης.

Τι είναι η Ενδομητρίωση;

Η ενδομητρίωση αποτελεί μία διηθητική αλλά μη νεοπλασματική φλεγμονώδη παθολογική κατάσταση της αναπαραγωγικής ηλικίας των γυναικών, κατά την οποία αναπτύσσεται έκτοπος ενδομητρικός ιστός σε περιοχές εκτός των φυσιολογικών ανατομικών ορίων της μήτρας.

Όπως έχουν αναδείξει πολλαπλές έρευνες, οι εστίες της ενδομητρίωσης είναι οιστρογονο-εξαρτώμενες, δηλαδή η βιολογική συμπεριφορά τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διακύμανση των οιστρογόνων στο αίμα, ακριβώς όπως και ο φυσιολογικός ιστός του ενδομητρίου.

Πόσο συχνά παρατηρείται;

Πολλαπλές επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει πως η ενδομητρίωση αφορά στο 10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Η ακριβής εκτίμηση, ωστόσο, της συχνότητας εμφάνισής της είναι αδύνατη, καθώς πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση είναι πλήρως ασυμπτωματικές και ως εκ τούτου δεν συγκαταλέγονται στο ανωτέρω ποσοστό.

Πιο συγκεκριμένα, η συχνότητα εμφάνισης της ενδομητρίωσης στις διάφορες εκφάνσεις της, έχει ως εξής:

• Ασυμπτωματικές γυναίκες: 1 – 7%
• Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε υστερεκτομή: 15%
• Γυναίκες με προβλήματα γονιμότητας (υπογονιμότητα): 50%
• Γυναίκες με χρόνιο πυελικό πόνο: 70%

Πως προκαλείται η Ενδομητρίωση;

Διάφορες επιστημονικές θεωρίες έχουν κατά καιρούς αναπτυχθεί, στην προσπάθεια διασαφήνισης των αιτίων της ενδομητρίωσης. Παρόλα αυτά, καμία θεωρία δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως την παθογένεση του συνόλου του φαινομένου, όπως και τις διαφορετικές κλινικές εκφάνσεις της ενδομητρίωσης.

Οι επικρατέστερες θεωρίες μέχρι και σήμερα για την παθογένεση της ενδομητρίωσης είναι οι ακόλουθες:

• Η Θεωρία της Παλίνδρομης Εμμήνου Ρύσεως (αποτελεί την επικρατέστερη θεωρία μέχρι και σήμερα)
• Η Θεωρία της Κυτταρικής Ανοσολογικής Απάντησης
• Η Θεωρία της Ενδομητρίωσης πριν την Εμμηναρχή

Ποιοι είναι οι Παράγοντες Κινδύνου;

Διάφοροι παράγοντες έχουν αποδειχθεί πως αυξάνουν την πιθανότητα μίας γυναίκας να εμφανίσει ενδομητρίωση. Οι παράγοντες κινδύνου, συνεπώς, για την ενδομητρίωση, περιλαμβάνουν:

• Το οικογενειακό ιστορικό ενδομητρίωσης
• Την ατοκία
• Παρατεταμένη έκθεση σε αυξημένη ποσότητα οιστρογόνων (πρώιμη εμμηναρχή, όψιμη εμμηνόπαυση)
• Εμμηνορρυσιακοί κύκλοι διάρκειας < 27 ημερών
• Μηνορραγία
• Αυξημένο ύψος
• Χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI)

Ποιοι είναι οι Προστατευτικοί Παράγοντες;

Οι προστατευτικοί παράγοντες για την αποφυγή εκδήλωσης ενδομητρίωσης περιλαμβάνουν:

• Τους πολλαπλούς τοκετούς (πολυτοκία)
• Το θηλασμό του νεογνού για μεγάλο χρονικό διάστημα
• Την καθυστερημένη εμμηναρχή (σε ηλικία > 14 ετών)

Ενδομητρίωση και Συμπτώματα

 Η ενδομητρίωση είναι υπεύθυνη για την πρόκληση πολλαπλών συμπτωμάτων. Ωστόσο, δεν εμφανίζουν όλες οι γυναίκες το σύνολο των συμπτωμάτων της, αλλά αντιθέτως ένα συνδυασμό αυτών.

Τα συμπτώματα που προκαλεί η ενδομητρίωση περιλαμβάνουν:

• Χρόνιος πυελικός ή/και κοιλιακός πόνος
• Βαρεία δυσμηνόρροια
• Βαρεία μηνορραγία (μεγάλη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση)
• Δυσπαρευνία (έντονος πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή)
• Υπογονιμότητα – Προβλήματα γονιμότητας
• Πόνος στην ούρηση
• Πόνος στην αφόδευση
• Δυσκοιλιότητα ή διάρροια
• Ναυτία ή έμετοι κατά την έμμηνο ρύση
• Αδυναμία και καταβολή

Ενδομητρίωμα ή Ενδομητρίωση Κοιλιακού Τοιχώματος

Το ενδομητρίωμα αποτελεί την ανάπτυξη μίας εστίας ενδομητρίωσης σε έκτοπη ανατομική θέση, με άλλα λόγια σε κάποια εξωπυελική θέση (εκτός της πυέλου).

Το ενδομητρίωμα κοιλιακού τοιχώματος ή ενδομητρίωση κοιλιακού τοιχώματος αποτελεί την ανάπτυξη μίας εστίας ενδομητρίωσης στο κοιλιακό τοίχωμα και αποτελεί μία εξαιρετικά συνηθισμένη θέση εντόπισης της εξωπυελικής ενδομητρίωσης μετά από κάποιο γυναικολογικό ή μαιευτικό χειρουργικό χειρισμό.

Οι παράγοντες που ενοχοποιούνται για την πρόκληση ενδομητρίωσης του κοιλιακού τοιχώματος είναι:

• Η αυτόματη ανάπτυξη (μεταφορά κυττάρων του ενδομητρίου διαμέσου του αίματος)
• Η μητροτομή (συνηθέστερα για τον τερματισμό κύησης)
• Η καισαρική τομή (0.03 – 0.47% των περιπτώσεων καισαρικής τομής)
• Οι γυναικολογικές επεμβάσεις (ανοικτή ή λαπαροσκοπική μέθοδος)
• Η αμνιοπαρακέντηση (εξαιρετικά σπάνια)

Η ενδομητρίωση κοιλιακού τοιχώματος εμφανίζεται ως μία επώδυνη μάζα στο κοιλιακό τοίχωμα, συνηθέστερα πλησίον της τομής των προηγηθέντων χειρουργικών χειρισμών, και αφορά σχεδόν πάντοτε στο υποδόριο λίπος, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται και η εμπλοκή των υποκείμενων κοιλιακών μυών και απονευρώσεων.

Η εν λόγω μάζα είναι επώδυνη κατά την ψηλάφησή της, ενώ χαρακτηριστικά παρουσιάζει αυξομειώσεις του μεγέθους της και του άλγος ανάλογα με τη φάση του εμμηνορρυσιακού κύκλου.

Ενδομητρίωση Κοιλιακού Τοιχώματος μετά από Καισαρική Τομή

Στην περίπτωσή μας, γυναίκα ασθενής 25 ετών με ατομικό αναμνηστικό καισαρικής τομής προ 6 ετών προσήλθε για τη διερεύνηση και αντιμετώπιση επώδυνου μορφώματος στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα. Το εν λόγω μόρφωμα εντοπιζόταν επί τα αριστερά της μέσης γραμμής, στο επίπεδο της αριστερής μεσοκλειδικής γραμμής, άνωθεν της προηγηθείσας τομής της καισαρικής.

Η ασθενής ανέφερε πως το μόρφωμα ήταν εξαιρετικά επώδυνο κατά την ψηλάφηση του, όπως επίσης πως ο πόνος παρουσίαζε εξάρσεις και υφέσεις, αναλόγως με τη φάση του εμμηνορρυσιακού κύκλου.

Από το ατομικό αναμνηστικό της ασθενούς δεν προέκυψε κάποιο άλλο θέμα, συμπεριλαμβανομένου του γυναικολογικού ιστορικού.

Η κλινική εξέταση της ασθενούς αποκάλυψε την παρουσία ενός ευμεγέθους μορφώματος στον υποδόριο ιστό αριστερά της μέσης γραμμής και άνωθεν της προηγηθείσας καισαρικής τομής, το οποίο ήταν εξαιρετικά επώδυνο κατά την ψηλάφηση.

Η ασθενής υποβλήθηκε σε υπερηχογράφημα μαλακών μορίων, το οποίο αποκάλυψε την παρουσία μίας συμπαγούς μάζας εντός του υποδόριου λίπους, με πιθανή επέκταση του στον υποκείμενο ορθό κοιλιακό μυ.

Εν συνεχεία, η ασθενής υποβλήθηκε σε μαγνητική τομογραφία, η οποία ανέδειξε την παρουσία μορφώματος αριστερά της μέσης γραμμής με κεντρική νέκρωση, το οποίο διηθούσε το έξω χείλος του ορθού κοιλιακού μυός, επεκτεινόμενο τόσο προς το προπεριτοναϊκό λίπος όσο και εντός του υποδόριου λίπους.

Μαγνητική τομογραφία σε οβελιαία (Α) και εγκάρσια τομή (Β), η οποία αναδεικνύει την παρουσία εστίας ενδομητρίωσης στο κοιλιακό τοίχωμα.

Η ασθενής οδηγήθηκε στο χειρουργείο για την αφαίρεση του εν λόγω μορφώματος. Πραγματοποιήθηκε εγκάρσια τομή αριστερά της μέσης γραμμής και άνωθεν της παρελθούσας καισαρικής τομής.

Μετά την παρασκευή του μορφώματος, διαπιστώθηκε η επέκτασή του τόσο προς το υποδόριο λίπος, όσο και η διήθηση του συνόλου του πρόσθιου πετάλου της απονεύρωσης του ορθού κοιλιακού μυός και του έξω χείλους του αριστερού ορθού κοιλιακού μυός.

Εν συνεχεία, το μόρφωμα αφαιρέθηκε επί υγιών ορίων, τόσο περιμετρικά όσο και εν τω βάθει, το οποίο εξασφαλίζει την αποφυγή ενδεχόμενης υποτροπής της νόσου.

Το προκληθέν χάσμα στο πρόσθιο πέταλο της απονεύρωσης του αριστερού ορθού κοιλιακού μυός αποκαταστάθηκε με την τοποθέτηση πλέγματος διπλής όψεως, ενώ η σύγκλειση του δέρματος πραγματοποιήθηκε με ενδοδερμική ραφή πλαστικής χειρουργικής.

Η μετεγχειρητική πορεία της ασθενούς υπήρξε άριστη, με την ασθενή να εξέρχεται της κλινικής την επόμενη ημέρα πλήρως κινητοποιημένη και χωρίς μετεγχειρητικό πόνο.

Η ιστολογική εξέταση ανέδειξε την παρουσία μορφώματος διαστάσεων 6 εκ x 6 εκ x 4 εκ, το οποίο μορφολογικά χαρακτηρίζεται ως ενδομητρίωμα ή ενδομητρίωση κοιλιακού τοιχώματος.

Συμπεράσματα

Η ενδομητρίωση ή ενδομητρίωμα κοιλιακού τοιχώματος αποτελεί μία εξαιρετικά συνηθισμένη θέση εντόπισης της εξωπυελικής ενδομητρίωσης μετά από κάποιο γυναικολογικό ή μαιευτικό χειρουργικό χειρισμό, όπως η καισαρική τομή.

Η οριστική θεραπεία για την ενδομητρίωση κοιλιακού τοιχώματος είναι η χειρουργική αφαίρεση της εστίας ενδομητρίωσης με υγιή όρια εκτομής, καθώς αυτό εξασφαλίζει την αποφυγή ενδεχόμενης υποτροπής της νόσου, η οποία σε περιπτώσεις διηθημένων ορίων εκτομής ενδέχεται να παρατηρηθεί ακόμη και μετά την πάροδο αρκετών ετών από τη θεραπεία της.