Χολοκυστίτιδα

Τι είναι η Χολοκυστίτιδα;

Η χολοκυστίτιδα αποτελεί ουσιαστικά την φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, συνιστώντας μία εξαιρετικά επώδυνη κατάσταση που οδηγεί τους ασθενείς στην αναζήτηση ιατρικής φροντίδας.

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα όργανο μικρού μεγέθους και σχήματος αχλαδιού, το οποίο εντοπίζεται στην κάτω επιφάνεια του ήπατος, με το οποίο είναι στέρεα προσκολλημένη.

Ο βιολογικός ρόλος της χοληδόχου κύστης συνίσταται στην αποθήκευση της χολής στο εσωτερικό της, ενός υγρού που παράγεται από το ήπαρ (συκώτι), όπως και στην απελευθέρωση της αποθηκευμένης χολής στο δωδεκαδάκτυλο μετά τη λήψη κάποιου λιπαρού γεύματος.

Η χολή αποτελείται κατά κύριο λόγο από χολικά άλατα, χοληστερόλη και χολερυθρίνη, το σύνολο των οποίων παράγονται και εκκρίνονται από το ήπαρ.

Η απελευθέρωση της χολής από τη χοληδόχο κύστη στο δωδεκαδάκτυλο, ως απάντηση στην κατανάλωση ενός λιπαρού γεύματος, βοηθά στην πέψη των λιπαρών αυτών τροφών στο λεπτό έντερο.

Χολοκυστίτιδα: Πόσα Είδη Υπάρχουν;

Τα είδη της χολοκυστίτιδας διακρίνονται με βάση τη χρονιότητα της φλεγμονής και το γενεσιουργό παράγοντα που την προκαλεί.

Ανάλογα με τη χρονιότητα της φλεγμονής διακρίνουμε τα ακόλουθα είδη χολοκυστίτιδας:

• Οξεία χολοκυστίτιδα (αιφνίδια φλεγμονή της χοληδόχου κύστης)
• Χρόνια χολοκυστίτιδα (πολλαπλά επαναλαμβανόμενα επεισόδια οξείας χολοκυστίτιδας)

Κατά ανάλογο τρόπο, θέτοντας ως κριτήριο τον γενεσιουργό παράγοντα, διακρίνονται τα ακόλουθα είδη χολοκυστιτίδας:

• Λιθιασική χολοκυστίτιδα (90% των περιπτώσεων)
• Αλιθιασική χολοκυστίτιδα (10% των περιπτώσεων)

Ποια Αίτια προκαλούν την Χολοκυστίτιδα;

Όπως προαναφέρθηκε, η πλειοψηφία των περιπτώσεων χολοκυστίτιδας αφορούν στη λιθιασική χολοκυστίτιδα, δηλαδή στη χολοκυστίτιδα εκείνη που προκαλείται από κάποιον χολόλιθο (πέτρα στη χολή) ή χολόλιθους (πέτρες στη χολή).

Η στάση της χολής στο εσωτερικό της χοληδόχου κύστης, όπως και η αυξημένη συγκέντρωση της χολής σε χοληστερόλη και χολικά άλατα αποτελούν τους κυρίαρχους προδιαθεσικούς παράγοντες καθίζησης των συστατικών της, με τελικό αποτέλεσμα το σχηματισμό χολολίθων.

Οι χολόλιθοι αυτοί εν συνεχεία αποφράσσουν τον κυστικό πόρο (πέτρα στο σωληνάκι της χολής, όπως συχνά αναφέρεται), με αποτέλεσμα την υπερανάπτυξη βακτηρίων στο εσωτερικό της χοληδόχου κύστης και την πρόκληση φλεγμονής του τοιχώματος της, δηλαδή με άλλα λόγια της οξείας χολοκυστίτιδας.

Με εξαίρεση τους χολόλιθους, διάφορα άλλα αίτια έχουν ενοχοποιηθεί για την χολοκυστίτιδα και τις ενδεχόμενες επιπλοκές της, με κυριότερο αυτό των βακτηριακών λοιμώξεων της χοληδόχου κύστης και των χοληφόρων αγγείων.

Αλιθιασική Χολοκυστίτιδα: Που οφείλεται;

Σε αντίθεση με την λιθιασική μορφή, η οξεία αλιθιασική χολοκυστίτιδα (η ευρύτερη γνωστή ως “χολοκυστίτιδα χωρίς πέτρες στη χολή“) δεν οφείλεται σε κάποιον χολόλιθο, αλλά σε πολλαπλούς άλλους παράγοντες, κοινός παρονομαστής των οποίων είναι η στάση της χολής στο εσωτερικό της χοληδόχου κύστης και η πρόκληση ισχαιμίας στο τοίχωμα της, με αποτέλεσμα την δημιουργία φλεγμονής του οργάνου.

Οι ασθενείς που παρουσιάζουν αλιθιασική χολοκυστίτιδα εμφανίζουν έναν ή και περισσότερους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι προδιαθέτουν στην εμφάνιση της και στους οποίους περιλαμβάνονται:

• οι βαρείες χειρουργικές επεμβάσεις
• η παρατεταμένη περίοδος ασιτίας ή υποσιτισμού
• η στεφανιαία νόσος
• η νεφρική νόσος τελικού σταδίου
• οι αγγειοπάθειες και οι αγγειίτιδες
• τα εγκαύματα
• οι βαρείες κακώσεις και οι σοβαροί τραυματισμοί
• διάφορα είδη μικροβιακών λοιμώξεων
• ο τοκετός
• το σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (AIDS)
• διάφορες φαρμακευτικές ουσίες (οπιοειδή, sunitinib).

Ποιοι είναι οι Παράγοντες Κινδύνου Εμφάνισης Χολοκυστίτιδας;

Οι παράγοντες κινδύνου ή προδιαθεσικοί παράγοντες για την πρόκληση χολοκυστίτιδας είναι εν πολλοίς ταυτόσημοι εκείνων που ενοχοποιούνται για την χολολιθίαση, με το γεγονός αυτό να οφείλεται στο ότι η πλειοψηφία των περιπτώσεων χολοκυστίτιδας οφείλεται στους χολολίθους.

Στους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση χολοκυστίτιδας περιλαμβάνονται:

• η ηλικία > 40 ετών
• το γυναικείο φύλο
• οι πολλαπλές κυήσεις και εγκυμοσύνες
• η μακροχρόνια χρήση αντισυλληπτικών φαρμάκων
• η παχυσαρκία
• η ταχεία απώλεια σωματικού βάρους 
• ο καθιστικός τρόπος ζωής και η έλλειψη σωματικής άσκησης
• η διατροφή πλούσια σε λιπαρά
• ο σακχαρώδης διαβήτης
• η κληρονομικότητα (οικογενειακό ιστορικό).

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε πως όλοι οι προαναφερθέντες παράγοντες κινδύνου δρουν και συνεργικά, με αποτέλεσμα η παρουσία πολλαπλών προδιαθεσικών παραγόντων να αυξάνει εκθετικά την πιθανότητα εμφάνισης χολοκυστίτιδας.

Ποια Συμπτώματα προκαλεί η Χολοκυστίτιδα;

Η οξεία χολοκυστίτιδα προκαλεί έντονα συμπτώματα, τα οποία ανησυχούν τους ασθενείς με αποτέλεσμα να αναζητούν άμεσα ιατρική φροντίδα.

Στα συμπτώματα που προκαλεί η χολοκυστίτιδα προεξάρχει ο πόνος στο δεξιό υποχόνδριο (πόνος δεξιά στην κοιλιά), ο οποίος είναι εντονότατος και δεν ανακουφίζεται με την αλλαγή στάσης του σώματος, ενώ χαρακτηριστικά ο πόνος που οφείλεται στην χολοκυστίτιδα αντανακλά προς την δεξιά ωμοπλάτη.

Πέραν, ωστόσο, του πόνου, η ένταση του οποίου διακόπτει την εισπνοή κατά την ψηλάφηση του δεξιού υποχονδρίου από τον ιατρό (σημείο Murphy), η οξεία χολοκυστίτιδα προκαλεί και άλλα συμπτώματα, στα οποία συγκαταλέγονται:

• ο πυρετός (θερμοκρασία σώματος > 38.3 °C)
• η έντονη εφίδρωση 
• η ναυτία
• ο έμετος
• η απώλεια της όρεξης για λήψη τροφής
• η κοιλιακή διάταση (διάταση της κοιλιάς ή φούσκωμα).

Τα ίδια ακριβώς συμπτώματα παρατηρούνται και στους ασθενείς που πάσχουν από οξεία αλιθιασική χολοκυστίτιδα, με τη διαφορά πως στους ασθενείς αυτούς τα συμπτώματα είναι ακόμη εντονότερα, ενώ συνήθως συνοδεύονται από σημεία και συμπτώματα σήψης, όπως η χαμηλή αρτηριακή πίεση, η αύξηση του καρδιακού ρυθμού, η ελαττωμένη διούρηση (αποβολή ούρων) και η πτώση του επιπέδου συνείδησης.

Στις περιπτώσεις ασθενών με χρόνια χολοκυστίτιδα, τα συμπτώματα που παρατηρούνται είναι λιγότερο έντονα, με την πλειοψηφία των ασθενών να περιγράφει ένα αίσθημα βάρους και ήπιου πόνου στο δεξιό υποχόνδριο, το οποίο χαρακτηριστικά επιδεινώνεται μετά τη λήψη κάποιου λιπαρού γεύματος, ενώ ενδέχεται να συνοδεύεται και από δεκατική πυρετική κίνηση. 

Ποια Εξέταση θα θέσει τη Διάγνωση για τη Χολοκυστίτιδα;

Η διάγνωση για την οξεία χολοκυστίτιδα είναι κατά κύριο λόγο κλινική και βασίζεται στη λεπτομερή λήψη ιατρικού ιστορικού και την κλινική εξέταση του ασθενούς.

Πολλαπλές επιστημονικές μελέτες έχουν αξιολογήσει τη διαγνωστική ευαισθησία της κλινικής εξέτασης και του σημείου Murphy στην ορθή διάγνωση των ασθενών με οξεία χολοκυστίτιδα. Τα ευρήματα της πλέον πρόσφατης μελέτης της σύγχρονης επιστημονικής βιβλιογραφίας επιβεβαιώνουν πως ένα θετικό σημείο Murphy (πόνος στο δεξιό υποχόνδριο που εντείνεται κατά την εισπνοή με αποτέλεσμα να την διακόπτει πρόωρα) μπορεί να διαγνώσει αποτελεσματικά το 97% των περιπτώσεων χολοκυστίτιδας, υπογραμμίζοντας με τον τρόπο αυτό την σπουδαιότητα της κλινικής εξέτασης.

Πέραν, ωστόσο, της σημασίας της κλινικής εξέτασης, η διάγνωση για την οξεία χολοκυστίτιδα οφείλει και θα πρέπει πάντοτε να επιβεβαιώνεται, μέσω της πραγματοποίησης αιματολογικών και απεικονιστικών εξετάσεων.

Οι αιματολογικές εξετάσεις στους ασθενείς με οξεία χολοκυστίτιδα θα αναδείξουν:

• αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια
• αυξημένη CRP (C – αντιδρώσα πρωτεΐνη).

Οι απεικονιστικές εξετάσεις, ωστόσο, είναι εκείνες που θα επιβεβαιώσουν τη διάγνωση, με το υπερηχογράφημα ήπατος – χοληφόρων και χοληδόχου κύστης να αποτελεί την πλέον ευαίσθητη εξέταση για την χολοκυστίτιδα και την ορθή διάγνωσή της.

Στους ασθενείς με οξεία χολοκυστίτιδα, το υπερηχογράφημα θα αναδείξει:

• πάχυνση του τοιχώματος της χοληδόχου κύστης
• παρουσία υγρού πέριξ της χοληδόχου κύστης (περιχολοκυστικό υγρό)
• παρουσία αέρα στο τοίχωμα της χοληδόχου κύστης, σε ασθενείς με γαγγραινώδη χολοκυστίτιδα.

Ποιες Επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει η Χολοκυστίτιδα;

Η χολοκυστίτιδα μπορεί να προκαλέσει πολλαπλές επιπλοκές, οι οποίες απορρέουν από την ένταση της φλεγμονής της χοληδόχου κύστης και του τοιχώματος της.

Στις επιπλοκές που ενδέχεται να προκαλέσει η χολοκυστίτιδα περιλαμβάνονται:

• η εμφυσηματώδης χολοκυστίτιδα (παρουσία αέρα στο τοίχωμα της χοληδόχου κύστης)
• η γάγγραινα (γαγγραινώδης χολοκυστίτιδα), που οφείλεται στη νέκρωση του τοιχώματος της χοληδόχου κύστης
• το εμπύημα χοληδόχου κύστης (ανάπτυξη πύου εντός της χοληδόχου κύστης)
• η διάτρηση – ρήξη της χοληδόχου κύστης εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας, με αποτέλεσμα την περιτονίτιδα
• η αιμορραγική χολοκυστίτιδα (αιμορραγία εντός της χοληδόχου κύστης)
• το χολοκυστοεντερικό συρίγγιο (δημιουργία επικοινωνίας ανάμεσα στη χοληδόχο κύστη και το έντερο)
• ο ειλεός εκ χολολίθου
• το σύνδρομο Mirizzi.

Θα πρέπει να σημειωθεί πως όλες οι προαναφερθείσες δυνητικές επιπλοκές της χολοκυστίτιδας αποτελούν καταστάσεις εξαιρετικά απειλητικές για τη ζωή και ως εκ τούτου χρήζουν επείγουσας χειρουργικής εκτίμησης και αντιμετώπισης.

Ποια είναι η Θεραπεία για τη Χολοκυστίτιδα;

Η θεραπεία για την οξεία χολοκυστίτιδα περιλαμβάνει διάφορα θεραπευτικά μέτρα, με τη χειρουργική θεραπεία, ωστόσο, να εμφανίζει τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα και να αποτελεί την ιδανική θεραπεία.

Η θεραπεία για την οξεία χολοκυστίτιδα μπορεί να πραγματοποιηθεί με:

• ενδοφλέβια αντιβίωση αρχικά, η οποία στη συνέχεια αντικαθίσταται από αντιβίωση από του στόματος (συντηρητική μέθοδος)
• τη χειρουργική λαπαροσκοπική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης
• την διαδερμική χολοκυστοστομία.

Πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες έχουν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κάθε μεθόδου για την αντιμετώπιση των ασθενών με χολοκυστίτιδα.

Συντηρητική Αντιμετώπιση για τη Χολοκυστίτιδα με Αντιβίωση

Η συντηρητική αντιμετώπιση για τη χολοκυστίτιδα συνίσταται στην χορήγηση ενδοφλέβιας αρχικά αντιβίωσης, η οποία στη συνέχεια και βελτιούμενης της κλινικής εικόνας των ασθενών αντικαθίσταται από αντιβίωση από του στόματος.

Η συντηρητική αντιμετώπιση της χολοκυστίτιδας είναι σε θέση να ελέγξει την εξέλιξη της φλεγμονής της χοληδόχου κύστης σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών, χαρακτηρίζεται, ωστόσο, από ένα ποσοστό της τάξεως του 30% για υποτροπή της χολοκυστίτιδας και ανάπτυξης των επιπλοκών της.

Για όλους τους ανωτέρω λόγους, η συντηρητική αντιμετώπιση για την οξεία χολοκυστίτιδα με αντιβίωση έχει ένδειξη εφαρμογής της σε ασθενείς υψηλού περιεγχειρητικού κινδύνου εξαιτίας άλλων προβλημάτων υγείας, στους οποίους οι περιεγχειρητικοί κίνδυνοι υπερβαίνουν κατά πολύ του κινδύνου υποτροπής της οξείας χολοκυστίτιδας και της ενδεχόμενης ανάπτυξης των επιπλοκών της.

Διαδερμική Χολοκυστοστομία

Η διαδερμική χολοκυστοστομία αναφέρεται στη μέθοδο εκείνη κατά την οποία η φλεγμαίνουσα χοληδόχος κύστη παρακεντάται διά του δέρματος, ενώ ακολούθως εισάγεται ειδικός καθετήρας στο εσωτερικό της χοληδόχου κύστης, η άκρη του οποίου εξέρχεται διά του δέρματος.

Η διαδερμική χολοκυστοστομία αποτελεί την προτιμώμενη θεραπεία για την οξεία χολοκυστίτιδα, σε ασθενείς εξαιρετικά υψηλού περιεγχειρητικού κινδύνου, στους οποίους η χειρουργική θεραπεία για την χολοκυστίτιδα αντενδείκνυται εξαιτίας της γενικότερα επιβαρυμένης κατάστασης της υγείας τους.

Λαπαροσκοπική Χειρουργική Θεραπεία για την Χολοκυστίτιδα

Στη σύγχρονη εποχή, η χειρουργική θεραπεία για την οξεία χολοκυστίτιδα με την λαπαροσκοπική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, χειρουργική επέμβαση που ονομάζεται λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, αποτελεί την ιδανική μέθοδο θεραπείας για την οξεία χολοκυστίτιδα.

Η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή χαρακτηρίζεται από πολυάριθμα πλεονεκτήματα έναντι των άλλων μορφών θεραπείας για την χολοκυστίτιδα, στα οποία περιλαμβάνονται:

• η οριστική θεραπεία της χολοκυστίτιδας
• η πρόληψη της ανάπτυξης των επιπλοκών της
• ο ελάχιστος μετεγχειρητικός πόνος
• η μικρή διάρκεια νοσηλείας
• η ταχύτατη ανάρρωση των ασθενών
• η άμεση επιστροφή των ασθενών στην οικία τους και τις δραστηριότητες τους.

Σε σπάνιες περιπτώσεις ασθενών με προηγηθέντα χειρουργεία στην κοιλία και εντονότατη φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, ενδέχεται να κριθεί κατά τη διάρκεια του χειρουργείου η αδυναμία ασφαλούς πραγματοποίησης της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής, με αποτέλεσμα τη μετατροπή της λαπαροσκοπικής στην παραδοσιακή ανοικτή χολοκυστεκτομή.

Χολοκυστίτιδα και Διατροφή

Οι ασθενείς με οξεία χολοκυστίτιδα που αντιμετωπίζονται συντηρητικά με αντιβίωση ή με διαδερμική χολοκυστοστομία, όπως και οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή για την αντιμετώπιση της χολοκυστίτιδας, οφείλουν να ακολουθούν ειδική διατροφή, η οποία στοχεύει στην αποφυγή περαιτέρω ερεθισμού της χοληδόχου κύστης και της φλεγμονώδους διεργασίας του τοιχώματος της.

Η διατροφή των ασθενών με χολοκυστίτιδα αποτελεί κατά κύριο λόγο μία άλιπο δίαιτα (διατροφή χωρίς λίπος ή δίαιτα χολοκυστοπαθούς), από την οποία θα πρέπει να απουσιάζουν:

• οι λιπαρές τροφές
• τα παράγωγα των λιπαρών τροφών
• το πλήρες γάλα
• τα όσπρια και τα δημητριακά
• η μεγάλη ποσότητα νωπών λαχανικών.
• τα αναψυκτικά
• το αλκοόλ.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε πως οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης οφείλουν να ακολουθούν την άλιπο δίαιτα για τις πρώτες μόνο 7 – 10 ημέρες από την χειρουργική επέμβαση, μετά την παρέλευση των οποίων είναι σε θέση πλέον να σιτίζονται χωρίς περιορισμούς.

 

Εάν πάσχετε από χολοκυστίτιδα, συμβουλευτείτε τον Γενικό Χειρουργό Δρ. Κωνσταντίνο Αποστόλου, για μία έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση και οριστική θεραπεία. Ο χειρουργός διαθέτει μακρά εμπειρία στη λαπαροσκοπική χειρουργική και μπορεί να σας προσφέρει την οριστική λύση για την χολοκυστίτιδα, με την πλέον σύγχρονη, ανώδυνη και ελάχιστα επεμβατική λαπαροσκοπική χειρουργική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης, με σαφέστατα άμεση επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες σας.